Merhaba 🙂 2.5 aylık bir aranın ardından tekrar karşınızdayım 🙂 Bugün size Topkapı Sarayı’nda çok dikkat edilmeyen,ama ziyaretlerinizde mutlaka görmeniz gereken entresan yerlerden bahsedeceğim. Haydi vakit kaybetmeden keşfetmeye başlayalım 😉
1- Binek Taşı
Topkapı Sarayı’nda gözden kaçan noktalardan ilki. Binek Taşı. Taş, Babüsselam Kapısı’nın önünde yer alıyor.Babüsselam’ın kelime anlamı Orta Kapı.1. avluyla 2.avluyu birbirine bağlıyor. Eskiden halk şikayetlerini iletmek için bu kapının olduğu kısma kadar gelebiliyormuş. Burdan öteye ise sadece padişah ve devlet görevlileri girebiliyormuş. Yine bu kapıdan içeri at üstünde girmek hakkı sadece padişaha aitmiş. Sadrazam dahil diğer devlet erkanı, kapının hemen önündeki binek taşını kullanarak atlarından inmek zorundaymış.
2- Cellat Çeşmesi
Topkapı Sarayı’nda mutlaka görmeniz gereken yerlerden bir diğeri, 1.avlusunda yer alan Cellat Çeşmesi. Çeşme Babüsselam Kapısı’na gelmeden sağda, bilet gişelerinin hemen yanında yer alıyor. Sarayda idamları gerçekleştiren cellatlar, balta veya kılıçlarını bu çeşmede yıkarlarmış. Hemen önünde yer alan ibret taşında ise idam edilen suçluların kelleleri teşhir ediliyormuş.
3- Selam Taşları
Topkapı Sarayı’nda yol üstünde olmasına rağmen gözden kaçan selam taşları, devlet yönetimindeki inceliği ifade ediyor. Divan-ı Hümayun toplantılarına gelen devlet adamları, Babüsselam’ın önündeki binek taşında atlarından inerek kapıdan geçiyor ve bu taşları selamlayarak divan toplantılarına katılıyorlarmış. Yolun sağında yer alan bu selam taşları halkı simgeliyormuş. Yani toplantıda karar alacak devlet adamlarına, halkın refahını göz önüne almalarını öğütleyen bir uyarıcıymışlar. Yolda 3 adet taş yer alıyor. Birincisini sadrazam, ikincisini defterdar ve nişancı, üçüncüsünü ise kazasker ve kaptan-ı derya gibi diğer divan üyeleri selamlıyormuş.
4- Zülüflü Baltacılar Ocağı
Zülüflü Baltacılar Ocağı’nın girişinde 1915′ e kadar, ibret-i alem için bir yüz derisi asılıymış. Peki neden ?
Kabakçı Mustafa İsyanı sırasında padişahı korumakla görevli olan Zülüflü Baltacılar olaylara müdahale etmemişler. Padişahı kurtarmak için gelen Alemdar Mustafa Paşa, Arz Odası’nın önünde Sultan 3.Selim’in kanlar içerisindeki cesedi ile karşılaşmış. Bunun üzerine isyan bastırılıp asayiş yeniden temin edilince, olayın sorumluları ve ihmalkar davrananlar bir bir cezalandırılmaya başlanmış. Bunlardan biri de Zülüflü Baltacıların başı Vezir Ağa’ymış. Vezir Ağa idam edildikten sonra, ibret-i alem için yüz derisi soyulmuş ve tam buraya asılmış. Bu deri 1910’lu yıllara kadar asılı kalmış, sonra kaldırılmış.
5-Cinler Sofası
Şimdiki durağımız Topkapı Sarayı’nda görebileceğiniz en korkunç yer olan Cinler Sofası. Geceleri burada cinler dolaşıp gelip geçenlere saldırıyorlarmış. Korkunç değil mi ? Tam da saray görevlilerin olmasını istedikleri gibi. Burada gece vakti cinlerin dolaşması,görevlilerin harem hazinesini gözlerden uzak tutmak için ortaya attığı bir söylentiden itibaret. Cinler Sofası olarak adlandırılan bu geçit, Gözdeler Dairesi ve Şehzadegan Dairesi arasında yer alıyor.
6- Biniş Rampası
Topkapı Sarayı’nda kaçırmamanız gereken ilginç noktalardan birisi de, geçtiğimiz sene ziyarete açılan Biniş Rampası. Padişahlar tedbili kıyafetle halkın arasına karışmak istediklerinde, atları ile bu rampayı takip ederek Gülhane Parkı istikametinden çıkış yaparlarmış. Rampa, Harem bölümünün hemen girişindeki Şadırvanlı Sofa’da yer alıyor. Sarayı ziyaretlerinizde es geçmemeniz gereken bir bölüm.
7- Cevri Kalfa Merdiveni
Cevri Kalfa Merdiveni Topkapı Sarayı’nda göreceğiniz en özel yerlerden biri. Merdiven Haremin en eski bölümlerinden olan, Padişahların haremlerine gitmek için kestirme bir yol olarak kullandıkları, aynı zamanda bayramlarda harem halkına altın dağıttıkları Altın Yol’un girişinde yer alıyor. Hikayesi ise şu şekilde ;
Temmuz 1808’de gerçekleşen Kabakçı Mustafa İsyanı’ndan sonra Sultan 3.Selim’i katledip cesedini Arz Odası’nın önüne bırakan İsyancılar, veliaht şehzade Mahmut’u da öldürmek için Kuşhane Kapısı’ndan Harem’e girmişler. Lakin Cevri Kalfa ismindeki harem görevlisi, şehzadeyi veliaht dairesinden alıp bu merdivenlerden kendi dairesine çıkarmış. Kasım, Hafız İsa ve Amber isimli dev cüsseli zenci Harem Ağaları merdiveni bir süre savunsa da isyancılar onları alt etmeye yaklaşınca geri çekilmişler. Cevri Kalfa onlara şehzadeyi dama kaçırmalarını söyleyip içi kül dolu bir çömleği kaptığı gibi saldıranların üzerine boca etmiş. Küllerin yaktığı acıyla duraksayan isyancılar,birkaç dakika sonra Merdivenleri çıkıp Cevri Kalfa’yı bir tekme darbesiyle bayıltmışlar. Tam çatıya çıkacaklarken Alemdar Mustafa Paşa askerleri ile yetişip hem kalfayı hem şehzadeyi kurtarmış.
Sultan 2. Mahmut kendisini kahramanca savunan Cevri Kalfa’ya bir ömür boyu hürmet göstermiş. Harem-i Hümayun Haznederlığı görevine getirmiş ve Çamlıca’da bir köşk yaptırmış. Cevri Kalfa bugün Türk Edebiyat Vakfı olarak kullanılan Cevri Kalfa Sıbyan Meltebi’ni yaptırmış. Türbesi Fatih Macar Kardeşler Caddesi’nde yer alıyor.
8-Kuşhane Kapısı
Burası Topkapı Sarayı’nda Harem Dairesi ile Enderun Avlusu’nu ( 3.avlu) birbirine başlayan Kuşhane Kapısı. Günümüzdeki Saray ziyaretlerinde, Harem bölümündeki Altın Yol’un sonunda yer alıp ziyaretin bitiş noktası konumunda. Burası geçmişte hazin bir olaya ev sahipliği yapmış.
Bu nokta yani Kuşhane Kapısı Taşlığı, Osmanlının en kudretli sultanlarından olan, Sultan 1. Ahmet’in eşi ve Sultan 4.Murad ve 1.İbrahim’in anneleri Kösem Sultan’ın öldürülüp cesedinin bekletildiği yer.
Kösem Sultan aslında pek çok eser yaptırıp hayır işlerine imza atan biriymiş. Haremdeki cariyeleri kendi kızı görüp çokça yardım edermiş. Zaman içinde devlet işlerinde yaptığı yanlışlar ile sonunu hazırlamış. Naima Tarihi’ne göre, torunu 4. Mehmet’i zehirleterek annesi Hatice Turhan Sultan’ın gücünü kırmak istemiş. Amacı onun yerine Sultan İbrahim’in bir diğer oğlu Şehzade Süleyman’ı getirmek isteyince ölüm emri verilmiş. 2 Eylül 1651’i 3 Eylül’e bağlayan gece, Başlala Süleyman Ağa’nın görevlendirdiği 7 Hasodalı onu saklandığı asma dolapta yakalayıp, darp edip üstündeki tüm mücevherleri kopartarak Kuşhane Kapısı önüne kadar sürüklemiş. Öldü zannedip bırakılsa da hareket ettiği görülünce Zülüflü Kuşçu Mehmet tarafından bir perde ipi ile boğularak öldürülmüş.
Bu nokta hanedan sarayı terk edinceye kadar kalfa ve cariyeler tarafından Valide Sultan Makdeli olarak adlandırılmış. Geceleri mum yakılarak sultanın katli ve o geceki hazin olaylar anılırmış. Kösem Sultan öldürülen tek valide sultan olarak Osmanlı tarihinde yerini almış.
Bir keşfin daha sonuna geldik 🙂 Umarım anlattıklarım bir sonraki gezinizin daha verimli geçmesine yardımcı olur. Yazıyı okuduktan sonra sarayda çektiğim şu vlogu da izleyebilirsiniz.
Hazır ilginç yerleri keşfediyorken, İstanbul Efsaneleri’ni anlattığım şu yazıyı da okumalısınız.
https://newloggers.com/2018/12/14/istanbul-efsanerleri-kadim-sehrin-gizemi/
Yazıyı hazırlarken geçmiş bilgilerimle birlikte yararlandığım kaynaklar:
Talha Uğurluel Youtube videoları
Nermin Taylan Erkutlu- Padişah Anaları
“Topkapı Sarayı’nda Gözden Kaçırmamanız Gereken 8 Nokta” için bir yorum