İstanbul Surları şehrin yegane sembollerinden olan, yüzlerce yıldır dimdik ayakta duran, onlarca savaş görmüş ve tarihe tanıklık etmiş eşsiz bir kompleks. Günümüzde bazı kısımları yıkık ve bakımsız kalmış olsa da, hala tüm ihtişamıyla şehrin etrafında yükseliyor. Bu yazımda İstanbul surlarını 10 soruda sizler için inceledim. Keyifli okumalar 🙂
1- İstanbul Surları Ne Zaman Yapıldı ?
İstanbul Surları ilk olarak MÖ.7. yüzyılda günümüz Sarayburnu ve Sultanahmet bölgesinde yer alan, Megaralılar tarafından kurulmuş Byzantion şehrinin etrafında yükselmeye başlamış. Daha sonra MS. 4 ve 5. yüzyılda eklemeler yapılarak günümüzdeki halini almış. Osmanlı zamanında çeşitli onarımlardan geçmiş.
2- İstanbul Surlarını Kim Yaptı ?
İstanbul surları ilk olarak Yunanlı Megara kabilesi tarafından Sarayburnu civarında yapılmış. Daha sonra MS. 2.yy’da Roma İmparatoru Septimus Severus Byzantion’u ele geçirmiş ve ceza olarak surları yıktırmış ve kendi mimari kültürüne göre yeniden inşa ettirmiş. İstanbul’u başkent yapan İmparator 1.Konstantin zamanında (MS.4.yy)Sarayburnu’ndan Ayvansaray’a kadar olan Haliç Surları, İmparator 2.Theodosius zamanında ( MS.5.yy) ise Ayvansaray’dan Yedikule’ye kadar olan kara surları inşa edilmiş.
3- İstanbul Surları’nın Ebatları Nedir ?
İstanbul Surları’nın yüksekliği 15 Metre, kalınlığı 5 metre, surların toplam uzunluğu ise 22.5 kilometre.
4- İstanbul Surları Kaç Bölümden Oluşuyor ?
İstanbul Surları 3 bölümden oluşuyor. Yedikule-Sarayburnu arasındaki Marmara Surları, Sarayburnu-Ayvansaray arasındaki Haliç Surları ve Ayvansaray-Yedikule arasındaki Kara Surları.
5- İstanbul Surlarının Kaç Adet Kapısı Var ?
İstanbul Surlarının 300 adet kulesi ve 50 adet kapısı bulunmaktaymış. Bunların bir kısmı fetih sırasında,bir kısmı dadepremler dolayısıyla tahrip olmuş .Bazı kapılar ise Osmanlı İmparatorluğu zamanında kapatılmış ve örülmüş. Günümüzde en çok bilinen kapılar Edirnekapı ( Porta Poliandrum), Topkapı ( Romanos), Eğrikapı (Kaligaria), Sulukule Kapısı ( Aya Kiriaki), Silivrikapı ( Pege), Yedikule Kapısı ( Pentapirgi), Belgradkapı( Ksilokerhos), Yenikapı ve Cibalikapı ( Porta Jubalica).
6- İstanbul Surlarını Kimler Aştı ?
İstanbul Surları tarih boyunca 29 kez kuşatılmış. Emeviler,Abbasiler, Avarlar, Latin Orduları, Osmanlılar,Venedikliler, Cenevizliler, Ruslar, Macarlar ve İranlılar tarafından kuşatılmış. Sadece 2 kez aşılabilmiş. 1204’teki Latin İşgalinde ve 1453’te Fatih Sultan Mehmet komutasındaki Osmanlı Ordusu tarafından.
7- İstanbul Surları Nasıl Aşıldı?
İstanbul Surları aşılması zor bir savunma sistemine sahipmiş. 20 metre derinlik ve 7.5 metre genişliğindeki su dolu hendekler, 5-7 metre yükseliğindeki dış surlar ve 15 metrelik iç surlar. İstanbul’un fethinde surların düşmesinde iki temel etmen bulunmakta.Birincisi Fatih’in 600 kiloluk devasa gülleler atan Şahi topları dahil çeşitli kalibredeki toplardan oluşturduğu, ardı ardına durmaksızın atış yapan top batarya sistemi ve Lağım sistemi. Fetih sırasında birçok noktaya, özelikle Eğrikapı ve Ayvansaray civarına tüneller kazılıp surlar patlatılmaya çalışılmış. Ama bu kazılar Bizanslı askerler tarafından engelleniyormuş. Bizanslı askerler yere su dolu kovalar bırakıyor, kovadaki suyun titreştiği yerlere baskın yaparak saldırıları önlüyorlarmış. Ama 29 Mayıs 1453 günü Topkapı civarındaki tüneller keşfedilememiş ve yıkılan surlardan Osmanlı birlikleri şehre girmiş
8- İstanbul’un Fethinde Şehre İlk olarak Hangi Kapılardan Girilmiş ?
İstanbul’un Fethi’nde şehre Topkapı, Edirnekapı,Eğrikapı ve Cibalikapı’dan giriş yapılmış.
9- Fatih Sultan Mehmet Fetihten Sonra Hangi Kapıdan Şehre Girmiş ?
Fatih Sultan Mehmet fetihten sonra Edirnekapı’dan şehre giriş yapmış. Lakin hemen 29 Mayıs’ta değil, sokak çatışmalarıyla şehir tamamen temizlendikten sonra 30 Mayıs’ta şehre girmiş. Edirnekapı surları ve İstanbul’un fethini ve efsanelerini anlattığım vlogumu izlemek için bu linke tıklayabilirsiniz.
10- İstanbul Surları İle İlgili Efsaneler Var mı ?
İstanbul surları ile ilgili pek çok efsane var ama bunlardan en çok bilinen 2 tanesi şu şekilde. Birincisi açık kapı efsanesi. Stefan Zweig ve Hammer başta olmak üzere, fethin başarısını küçümseyen batılı yazarlar tarafından uydurulan Kerkaporta Efsanesi. Güya Edirnekapı ve Eğrikapı arasında Kerkaporta isimli küçük bir kapı fetih günü açık kalmış. Açık kalan bu kapı sayesinde Osmanlı orduları şehre giriş yapabilmiş.
Surlar ile ilgili bir diğer efsane de Ulubatlı Hasan. Tarih derslerinden Hasan’ın isimli bir Osmanlı askerinin 29 Mayıs 1453 günü surlara sancağı ilk diken kişi olduğunu biliriz. Ama hem dönemin yabancı hem de Osmanlı kaynaklarında Ulubatlı Hasan diye birinin varlığından bahsedilmez. Ulubatlı Hasan’dan sadece Bizans’ın resmi tarihçisi Francis’in kitabından alıntı yapılmış bir kitapta bahsedilir. Surlara ilk çıkan kişi hakkında 2 farklı görüş mevcut. Fatih’in resmi tarihçisi Tursun Bey ve dönemin batılı kaynaklarına göre bu kişi Karıştıran Süleyman Bey’dir. Tarihçi Erhan Afyoncu ve dönemin Osmanlı kaynaklarına göre ise bu kişi Balaban Çavuş’tur.
Çalışmalarıma destek olmak ister misiniz ? .Eğer siz de içeriklerimi beğenip, daha iyisini üretmek adına bana küçük bir katkıda bulunmak isterseniz aşağıda paylaştığım linkten destek olabilirsiniz. Şimdiden çok teşekkür ederim.
https://www.buymeacoffee.com/new_loggers
Çağlar Didman
